درمان حواس پرتی کودکان + با کودک حواس پرت خود چه کنیم؟ - مرکز روانشناسی و روانپزشکی برگ سبز
درمان حواس پرتی کودکان + با کودک حواس پرت خود چه کنیم؟

درمان حواس پرتی کودکان + با کودک حواس پرت خود چه کنیم؟

کودکانی که دچار اختلال در تمرکز و بیش فعال هستند، برخی عملکردهای مغزشان دچار اختلال است. برای مثال حافظه آنها قوی نیست و خیلی زود حواسشان پرت می شود. قادر به کنترل برخی رفتارهای خود نیستند و سرعت پردازش مفاهیم در مغز آنها پایین است.
 
اگر فرزند شما دچار اختلال در تمرکز است، احتمالا این ویژگی ها به نظرتان آشنا می آید. این گونه کودکان، در انجام تکالیف گوناگون، از جمله تکالیف مدرسه، با مشکل مواجه می شوند. آنها قادر به انجام کارهایی که از آنها خواسته می شود به طور کامل و دقیق، نیستند. حتی اموری از قبیل تمیز کردن اتاقشان نیز برایشان مشکل است، البته این به معنای بی حالی و کسلی آنها نیست. اتفاقا برعکس، این گونه کودکان از انرژی فوق العاده ای برخوردارند.
 
 یکی از دلایل عدم تمرکز آنها نیز همین انرژی خیلی زیاد است. تمرین های شناختی می توانند تغییرات دلخواه را در مغز و عملکرد آن ایجاد کنند. این نکته بدین معنا است که شما می توانید با تمرین و تلاش، علائم این مشکل را در فرزندتان کاهش دهید و به نزدیک شدن مغز او به حالت عادی کمک کنید. سال های سال دانشمندان تصور می کردند که هر یک از ما با سلول های مغزی مشخصی متولد می شویم و تغییر نوع این سلول ها، عملکردشان یا افزایش تعداد آنها امری غیر ممکن است، اما امروزه دانشمندان به وجود عنصری به نام «نوروپلاستیسیتی» در مغز پی برده اند که این عنصر به مغز اجازه می دهد سلول های اضافی تولید کند و یا عملکرد برخی سلول ها را اصلاح کند، اما نکته جالب توجه این است که تمرینات شناختی می توانند تغییرات دلخواه را در مغز ایجاد کنند. این تغییرات نه تنها عملکرد مغز را در بر می گیرند، بلکه حتی می توانند در شکل ظاهری مغز نیز تفاوت هایی ایجاد کنند. به همین دلیل است که والدین کودکان بیش فعال باید همواره امیدوار باشند و برای بهبود علائم این مشکل در فرزندشان تلاش کنند.

حواس‌پرتی چیست؟

عدم توانایی کنترل و هدایت افکار در جهت خاص را حواس‌پرتی گویند. به عبارت دیگر هر گونه دور شدن از روند مطالعه (و یا کاری که بناست در زمان مشخصی به پایان برسد) به دلیل درگیر شدن فکر با افکار یا تخیلات دیگر را حواس‌پرتی گویند.

برای غلبه بر حواس‌پرتی و عدم تمرکز، اولین کار شناسایی منشأ و دلایل ایجاد آن است.

مرحله بعد یادگیری مهارت‌ها و روش‌های مربوط به تمرکز است. البته توجه داشته باشید که کسب این مهارت‌ها احتیاج به تمرین و ممارست دارد.

گذر زمان و تمرین این امکان را به شما می‌دهد که توانایی کنترل افکار خود را پیدا کنید و تمرکز خود را افزایش دهید.

تمرکز حواس یعنی عوامل حواس‌پرتی را به حداقل رساندن. بیشتر افراد گمان می‌کنند که تمرکز یک امر ذاتی و تغییر آن ناممکن است در حالی که تمرکز یک امر اکتسابی بوده و باید هر روز پرورش و جهت داده شود و هر کسی می‌تواند به آن دست یابد.

عوامل درونی و بیرونی

عوامل درونی و بیرونی حواس‌پرتی در کودکان می‌تواند ناشی از عومل زیر باشد:

عوامل درونی:

  •  درگیری‌های ذهنی: غم و غصه و دغدغه و نگرانی
  • تشنگی و گرسنگی
  • اضطراب، هیجان و خوشحالی
  • اختلال‌ها و بیماری‌های روانی
  • عدم علاقه

عوامل بیرونی:

  •  نامناسب بودن هوای و فضای کلاس
  • تنظیم نبودن نور مناسب جهت درس خواندن
  • سرو صدا و شلوغی 
  • بودن وسایلی که حواس پرت می کند: تلویزیون، تلفن همراه و…

علائم عدم تمرکز حواس در کودکان

  • عدم توانایی در تمرکز بر روی جزئیات
  • به صحبت‌های دیگران یا گوش نمی‌کند یا توجه نمی‌کند.
  • توانایی اتمام کارهایش به تنهایی را ندارد.
  • وسایل خودش را گم می‌کند.
  • فراموش کار و حواس پرت

نکاتی برای درمان حواس‌پرتی در کودکان

موارد زیر، نکاتی برای درمان حواس‌پرتی در کودکان است:

1- اولین نکته ای که باید به آن توجه کنید این است که هرگز به کودک این برچسب را نزنید که «تو عمدا توجه نمی کنی» یا «عمدا حرف های ما را نادیده می گیریم. درجه های از حواس پرتی مربوط به کارکرد مغز کودکان است. آگاهی کودکان از محیط اطراف به مراتب کمتر از بزرگسالان است.

به عنوان مثال وقتی کودکی هنگام عبور از خیابان، زیپ لباسش را می بندند، ممکن است دیگر قادر به تشخیص رفت و آمد خودروها نباشد، در حالی که این کار برای فرد بزرگسال مشکلی نیست. یک بزرگسال به تدریج یاد می گیرد که محرک های بی اهمیت را نادیده بگیرد و تمرکزش را روی یک موضوع حفظ کند اما این کار برای یک کودک ممکن است بسیار مشکل باشد.

2- حواستان باشد که تذکر لحظه به لحظه، جریمه بابت انجام ندادن یک تکلیف یا اشتباه انجام دادن آن به علت حواس پرتی و محروم کردن او از علایقش، در این موارد نه تنها چاره ساز نیست، بلکه مشکل او را چندبرابر می کند، تا جایی که از تحصیل و مدرسه بیزار می شود.

3- اگر کودک زیاد جنب و جوش می کند و انرژی زیادی دارد، اول به او فرصت بازی بدهید تا آرام شود و مقداری از انرژی اش با بالا و پایین پریدن و قایم باشک بسوزد، بعد از او بخواهید کارش را انجام بدهد و پیش از پایان یافتن مقداری از تکالیف که مشخص کرده اید از جایش بلند نشود.

4- با مکعب های رنگی شکل های ساده ای به عنوان الگو بسازید و از فرزندتان بخواهید پس از مشاهده مانند الگوی شما بسازد. پس از چند بار موفقیت، در مراحل بعدی، پس از ساختن الگوی مورد نظر، از کودک بخواهید بادقت آن را مشاهده کند، سپس روی آن را بپوشانید و از کودک بخواهید مانند شما آن را بسازد. در مراحل بعدی از الگوهای پیچیده تر استفاده کنید.

5- در تست هوش وکسلر بخشی وجود دارد که در آن کارت هایی به کودک نشان داده می شود. در این کارت ها قسمتی از شکل ناقص است و کودک باید در زمانی محدود آن نقص را شناسایی کند. شما هم می توانید از این کار برای افزایش دقت فرزندتان استفاده کنید. یعنی از کارت هایی که تصویرشان ناقص است، استفاده کنید.

6- سعی کنید در مواردی که می خواهید کودک تمرکز بیشتری داشته باشد (مثل کلاس درس یا اتاقی که تکالیفش را انجام می دهد)، محیط را به گونه ای طراحی کنید که دارای کمترین عامل تحریک کننده برای کودک باشد.

7- به کودک برچسب نزنید. منظور از برچسب زدن این است که به خاطر یک رفتار خاص، یک خصلت را به کودک نسبت دهید. وقتی به او برچسب «حواس پرت» یا «دست و پا چلفتی» می زنید او از آن پس خودش را با آن مشخصه می شناسد و در بسیاری از موارد تصویر ذهنی ای که شما، از او برای خودش می سازید تا آخر عمر روی رفتار و شخصیتش اثر می گذارد و این برچسب ها بعد از مدتی باعث می شوند هم اطرافیان کودک و هم خودش به این باور برسند که با کودکی روبرو هستند که دارای این خصلت خاص و تغییرناپذیر است. بسیاری از ما قربانی برچسب های کودکی مان شده ایم. این اشتباه را در مورد کودکان خود تکرار نکنیم.

8- چند شی نامرتبط مثل اسباب بازی های مختلف یا مانند آن را جلوی فرزندتان بچینید و به او فرصت دهید آنها را بادقت مشاهده کند. سپس اشیاء را بردارید و از او بخواهید آنها را نام ببرد. با توجه به ظرفیت حافظه ممکن است کودک ابتدا نام تعداد کمی از وسایل را به یاد آورد اما به تدریج با پیشرفت و تثبیت در هر مرحله می توان بر تعداد وسایل یا اشیاء افزود. این تمرینات را با استفاده از تصاویر نیز می توان انجام داد.

9- با نشان دادن تصاویر ساده از مناظری که کودک به آنها علاقه دارد مثل مزرعه و باغ وحش به مدت چند ثانیه، از کودک بخواهید به سوالات شما درباره آن تصاویر پاسخ دهد. در مراحل بعدی وقتی که کودک به اندازه کافی در این کار ماهر شد، می توانید از تصاویر پیچیده تر استفاده کنید.

10- به خاطر آوردن وسایل داخل یک فروشگاه یا ویترین مغازه پس از چنددقیقه مشاهده و پرسش درباره رنگ و شکل لباس افراد در یک مهمانی نیز می تواند باعث تقویت دقت و حافظه کودک شود.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پیمایش به بالا