مثلث عشق چیست؟+ آشنایی با ۷ نوع عشق در روابط

مثلث عشق نظریه‌ای است که توسط روانشناس آمریکایی رابرت استرنبرگ در دهه ۱۹۸۰ ارائه شد و به بررسی ساختار عشق از منظر روانشناسی می‌پردازد. این نظریه عشق را به عنوان مفهومی چندبعدی معرفی می‌کند که از سه مؤلفه اصلی تشکیل شده است: صمیمیت، اشتیاق و تعهد. استرنبرگ این سه مؤلفه را به عنوان اضلاع یک مثلث تصور کرد و اعتقاد داشت که ترکیب آن‌ها می‌تواند انواع مختلفی از عشق را در روابط انسانی شکل دهد.

مؤلفه‌های مثلث عشق:

1. صمیمیت (Intimacy):
   صمیمیت به احساس نزدیکی، وابستگی و رابطه عاطفی عمیق بین دو نفر اشاره دارد. این مؤلفه شامل اشتراک‌گذاری احساسات، افکار و تجربیات و همچنین حمایت عاطفی است. صمیمیت پایه روابطی است که در آن احساس دوستی و ارتباط عمیق به وجود می‌آید.

2. اشتیاق (Passion):
   اشتیاق به احساسات شدید و میل جنسی یا جسمی اشاره دارد. این مؤلفه بیشتر جنبه جسمانی و هیجانی عشق را شامل می‌شود و به همان احساساتی مربوط می‌شود که در اوایل رابطه و شروع جذابیت‌های عاشقانه تجربه می‌شوند. اشتیاق اغلب با هیجان و تمایل برای نزدیکی جسمانی همراه است.

3. تعهد (Commitment):
   تعهد به تصمیم و اراده برای حفظ و ادامه رابطه در طول زمان اشاره دارد. این مؤلفه از دو بخش تشکیل می‌شود: یکی تصمیم به دوست داشتن و تعهد به حفظ آن عشق و دیگری تصمیم به پایبندی به شریک زندگی در درازمدت. تعهد به رابطه ثبات و دوام می‌بخشد و به زوج‌ها کمک می‌کند تا بر چالش‌ها و سختی‌ها غلبه کنند.

ترکیب مؤلفه‌ها و انواع عشق:

استرنبرگ اعتقاد داشت که نوع و شدت هر یک از این سه مؤلفه در یک رابطه می‌تواند به خلق انواع مختلفی از عشق منجر شود. به عنوان مثال، عشقی که تنها بر پایه اشتیاق باشد، با عشقی که ترکیبی از اشتیاق، صمیمیت و تعهد دارد، متفاوت است. این ترکیبات مختلف منجر به شکل‌گیری روابطی می‌شوند که می‌توانند از عشق دوستانه تا عشق کامل و عمیق را شامل شوند. مثلث عشق یک چارچوب روانشناسی ارزشمند برای درک بهتر عشق و روابط انسانی است. این نظریه نه تنها به ما کمک می‌کند تا عشق را در روابط خود تحلیل کنیم، بلکه می‌تواند به ما نشان دهد که چه مؤلفه‌هایی در رابطه ما قوی‌تر یا ضعیف‌تر هستند و چگونه می‌توانیم برای تقویت رابطه و ایجاد عشق کامل تلاش کنیم.

از دیدگاه روانشناسی، عشق به عنوان یک پدیده پیچیده و چند بعدی در نظر گرفته می‌شود. طبق نظریه مثلث عشق رابرت استرنبرگ، سه مؤلفه اصلی عشق عبارتند از: صمیمیت، اشتیاق و تعهد. این سه مؤلفه پایه‌های اصلی تجربه عشق در روابط انسانی را تشکیل می‌دهند و ترکیب آن‌ها منجر به شکل‌گیری انواع مختلف عشق می‌شود. در ادامه به توضیح هر یک از این سه مؤلفه می‌پردازیم:

1. صمیمیت (Intimacy)

صمیمیت به حس نزدیکی، ارتباط عاطفی و پیوند احساسی بین دو نفر اشاره دارد. این مؤلفه عشق معمولاً شامل اشتراک‌گذاری احساسات، افکار و تجربیات درونی است. صمیمیت به شکل‌گیری دوستی عمیق و رابطه عاطفی قوی بین افراد کمک می‌کند و احساس امنیت و اعتماد را در رابطه تقویت می‌کند. افراد در روابط صمیمانه تمایل دارند که به حمایت عاطفی یکدیگر بپردازند و در مشکلات و شادی‌های یکدیگر شریک شوند.

2. اشتیاق (Passion)

اشتیاق به جنبه هیجانی و جسمانی عشق اشاره دارد. این مؤلفه شامل جذابیت جنسی، میل به نزدیکی فیزیکی و احساسات شدید عاشقانه است. اشتیاق معمولاً در مراحل اولیه روابط عاشقانه قوی‌تر است و با شور و هیجان همراه است. این مؤلفه جنبه جسمی و جنسی رابطه را برجسته می‌کند و معمولاً شامل میل و تمایل به ارتباط جسمانی و کشش عاشقانه می‌شود.

3. تعهد (Commitment)

تعهد به تصمیم‌گیری و اراده‌ای که برای حفظ و ادامه رابطه در طولانی‌مدت وجود دارد، اشاره دارد. این مؤلفه عشق به مفهوم پایداری و وفاداری در رابطه مربوط می‌شود. تعهد شامل دو بخش است: یکی تصمیم به عاشق بودن و دیگری تصمیم به پایبندی و حفظ رابطه. تعهد نقش مهمی در ایجاد ثبات و ماندگاری روابط عاشقانه دارد، به ویژه زمانی که چالش‌ها و مشکلات پیش می‌آیند. این مؤلفه، آینده‌نگری و پایبندی به شریک زندگی را نشان می‌دهد.

ترکیب مؤلفه‌ها:

هر یک از این مؤلفه‌ها می‌توانند به‌تنهایی یا در ترکیب با یکدیگر در یک رابطه وجود داشته باشند و منجر به ایجاد انواع مختلف عشق شوند. برای مثال، رابطه‌ای که تنها بر پایه اشتیاق شکل گرفته باشد ممکن است کوتاه‌مدت و صرفاً فیزیکی باشد، در حالی که ترکیب صمیمیت، اشتیاق و تعهد می‌تواند به شکل‌گیری عشق کامل و ماندگار منجر شود.

این سه مؤلفه، ابزار مهمی برای درک و تحلیل عشق در روابط هستند و به ما کمک می‌کنند تا نوع عشق خود را در روابط عاطفی بهتر تشخیص دهیم و برای بهبود آن تلاش کنیم.

عشق در روابط عاطفی یکی از عمیق‌ترین و پیچیده‌ترین احساسات انسانی است، اما اغلب با دیگر احساسات مانند دوست داشتن، وابستگی، هوس، و شیفتگی اشتباه گرفته می‌شود. هرچند این احساسات در روابط نقش مهمی ایفا می‌کنند، ولی از نظر شدت، عمق، و نوع ارتباط متفاوت از عشق هستند. در ادامه تفاوت‌های اصلی عشق با این احساسات بررسی می‌شود:

1. عشق و دوست داشتن

دوست داشتن نوعی احساس مثبت و مهربانی است که ممکن است نسبت به دوستان، خانواده و حتی همکاران تجربه شود. این احساس بر پایه احترام، اشتراک‌گذاری تجربیات و تفاهم شکل می‌گیرد و لزوماً شامل میل عاطفی یا جسمانی شدید نیست. در مقابل، عشق عمیق‌تر است و شامل سه مؤلفه اصلی یعنی صمیمیت، اشتیاق و تعهد می‌شود. در عشق، علاوه بر علاقه‌مندی، نوعی پیوند عاطفی و هیجانی قوی‌تر وجود دارد که به میل برای ادامه رابطه و تعهد به شریک زندگی منجر می‌شود.

2. عشق و وابستگی

وابستگی احساسی است که در آن فرد به شدت به حضور و حمایت دیگران نیاز دارد و به دیگران متکی می‌شود تا احساس امنیت و آرامش کند. این احساس معمولاً از ترس از دست دادن، نیاز به تأیید یا ترس از تنهایی ناشی می‌شود. وابستگی می‌تواند ناسالم باشد و به‌نوعی کنترل‌گری و محدودیت در رابطه منجر شود. عشق در مقابل، یک احساس سالم و متعادل است که با توجه و احترام متقابل همراه است. عشق به استقلال هر دو طرف در رابطه احترام می‌گذارد و احساس امنیت و راحتی بدون نیاز به کنترل یا وابستگی شدید ایجاد می‌کند.

3. عشق و هوس

هوس یک میل جسمانی و جنسی شدید است که بیشتر بر جذابیت فیزیکی و ارضای نیازهای جسمانی متمرکز است. هوس معمولاً کوتاه‌مدت است و ممکن است در مراحل اولیه یک رابطه قوی باشد، اما بدون وجود دیگر مؤلفه‌های عشق مانند صمیمیت و تعهد، به‌تنهایی نمی‌تواند دوام بیاورد. عشق، بر خلاف هوس، شامل احساسی عمیق‌تر و پایدارتر است که نه‌تنها به میل جسمانی، بلکه به ارتباط عاطفی و پایبندی به شریک زندگی نیز وابسته است. عشق ماندگار، با گذر زمان و رشد هر دو طرف در رابطه، قوی‌تر می‌شود.

4. عشق و شیفتگی

شیفتگی حالتی است که در آن فرد به شدت تحت تأثیر جذابیت‌ها و ویژگی‌های خاص دیگری قرار می‌گیرد. این احساس بیشتر از جنبه‌های بیرونی و ظاهری طرف مقابل مانند زیبایی، موفقیت یا شخصیت نشأت می‌گیرد و در مراحل اولیه روابط شایع است. شیفتگی به‌سرعت به وجود می‌آید و ممکن است کوتاه‌مدت باشد. عشق، در مقابل، احساسی عمیق‌تر و همه‌جانبه‌تر است که علاوه بر جذابیت‌های اولیه، بر پایه احترام، شناخت عمیق و تعهد طولانی‌مدت بنا شده است.

5. عشق و علاقه‌مندی

علاقه‌مندی حالتی است که فرد به دیگران توجه خاصی نشان می‌دهد و ممکن است به دلایل مشترکات یا جذابیت‌های خاص به آن‌ها جذب شود. این احساس در روابط اجتماعی و حتی حرفه‌ای رایج است، اما به‌ندرت به یک رابطه عاطفی عمیق یا متعهدانه تبدیل می‌شود. عشق، برخلاف علاقه‌مندی سطحی، شامل ارتباطات عمیق‌تر و پیچیده‌تری است که از سطح جذابیت‌ها فراتر می‌رود و شامل مسئولیت و حمایت از یکدیگر در طول زمان می‌شود.

عشق احساسی چندبعدی و عمیق است که شامل صمیمیت، اشتیاق و تعهد می‌شود و به یک ارتباط پایدار و رضایت‌بخش منجر می‌شود. دیگر احساسات مانند دوست داشتن، وابستگی، هوس، و شیفتگی هرچند در روابط عاطفی مهم هستند، اما به تنهایی قادر نیستند تجربه کاملی از عشق را به وجود بیاورند. عشق واقعی نیازمند توازن میان این احساسات و تلاش برای تقویت پیوندهای عاطفی و تعهد در طول زمان است.

بر اساس نظریه مثلث عشق رابرت استرنبرگ، هفت نوع مختلف از عشق وجود دارد که از ترکیب سه مؤلفه اصلی عشق یعنی صمیمیت، اشتیاق، و تعهد به وجود می‌آیند. هر یک از این نوع عشق‌ها بر اساس میزان وجود یا عدم وجود این سه مؤلفه، ویژگی‌های خاص خود را دارند. در ادامه، این هفت نوع عشق را بررسی می‌کنیم:

1. دوستی (Liking)

• فقط صمیمیت
• این نوع عشق، زمانی شکل می‌گیرد که تنها مؤلفه صمیمیت وجود دارد و دو فرد از نظر عاطفی به یکدیگر نزدیک هستند و رابطه‌ای دوستانه دارند، اما در آن اشتیاق یا تعهد طولانی‌مدت وجود ندارد. این نوع عشق در روابط دوستانه معمولی و پایدار دیده می‌شود.

2. شیفتگی (Infatuation)

• فقط اشتیاق
• این نوع عشق مبتنی بر جذابیت فیزیکی و جنسی است و احساسات شدید و هیجانی را در بر می‌گیرد. در شیفتگی، رابطه اغلب سطحی است و معمولاً بدون صمیمیت یا تعهد عمیق است. این نوع عشق ممکن است گذرا باشد و بیشتر در مراحل ابتدایی رابطه رخ دهد.

3. عشق پوچ (Empty Love)

• فقط تعهد
• عشق پوچ زمانی رخ می‌دهد که تنها مؤلفه تعهد در رابطه وجود دارد، بدون حضور صمیمیت یا اشتیاق. این نوع عشق در روابط طولانی‌مدت که ممکن است صمیمیت و اشتیاق به مرور زمان از بین رفته باشد، دیده می‌شود. این نوع عشق ممکن است در روابط زناشویی سنتی که بر اساس وظیفه و تعهد باقی مانده‌اند، وجود داشته باشد.

4. عشق رمانتیک (Romantic Love)

• ترکیب صمیمیت و اشتیاق
• در عشق رمانتیک، احساسات عاطفی و جسمانی با هم ترکیب می‌شوند. افراد در این نوع رابطه، احساس نزدیکی عاطفی و جذابیت جنسی نسبت به یکدیگر دارند. هرچند در عشق رمانتیک تعهد لزوماً وجود ندارد و ممکن است رابطه در طولانی‌مدت پایدار نباشد.

5. عشق رفاقتی (Companionate Love)

• ترکیب صمیمیت و تعهد
• این نوع عشق بیشتر در روابط طولانی‌مدت و پایدار دیده می‌شود، جایی که اشتیاق جنسی ممکن است کاهش یافته باشد اما صمیمیت عمیق و تعهد به یکدیگر قوی است. عشق رفاقتی معمولاً در ازدواج‌های طولانی‌مدت یا روابط دوستانه عمیق وجود دارد و به ایجاد ثبات و امنیت کمک می‌کند.

6. عشق فانتزی (Fatuous Love)

• ترکیب اشتیاق و تعهد
• عشق فانتزی زمانی شکل می‌گیرد که اشتیاق شدید و تعهد در رابطه وجود دارد، اما صمیمیت چندانی بین طرفین نیست. این نوع عشق ممکن است در روابطی که به سرعت به سمت تعهد و ازدواج می‌روند، دیده شود، بدون آنکه طرفین زمان کافی برای شناخت عمیق و ایجاد پیوند عاطفی داشته باشند.

7. عشق کامل (Consummate Love)

• ترکیب صمیمیت، اشتیاق و تعهد
• عشق کامل، ایده‌آل‌ترین نوع عشق در نظریه استرنبرگ است که هر سه مؤلفه صمیمیت، اشتیاق و تعهد به‌طور کامل در آن وجود دارد. این نوع عشق معمولاً رابطه‌ای پایدار و رضایت‌بخش ایجاد می‌کند و هرچند حفظ آن نیازمند تلاش مداوم است، اما اگر برقرار بماند، می‌تواند منجر به رابطه‌ای بسیار عمیق و ماندگار شود. در عشق کامل، افراد نه تنها به یکدیگر نزدیک هستند و از نظر جسمی به هم جذب می‌شوند، بلکه تعهد قوی به حفظ رابطه دارند.

این هفت نوع عشق نشان می‌دهند که چگونه ترکیب‌های مختلفی از صمیمیت، اشتیاق و تعهد می‌توانند به شکل‌گیری انواع مختلف عشق منجر شوند. درک این انواع عشق به ما کمک می‌کند تا بهتر بفهمیم چه نوع رابطه‌ای داریم و چگونه می‌توانیم با تقویت یا افزایش مؤلفه‌های مختلف، رابطه خود را به سمت عشق کامل هدایت کنیم.

شناخت نوع عشق در یک رابطه می‌تواند به افراد کمک کند تا به درک بهتری از احساسات خود برسند و بر اساس آن رابطه‌شان را بهبود بخشند. برای شناخت نوع عشق در رابطه، باید هر سه مؤلفه نظریه مثلث عشق استرنبرگ یعنی صمیمیت، اشتیاق و تعهد را بررسی کرد و دید که کدام یک از این مؤلفه‌ها در رابطه شما قوی‌تر است و کدام کمتر. در اینجا راهکارهایی برای تشخیص نوع عشق در یک رابطه آورده شده است:

1. تحلیل میزان صمیمیت (Intimacy)

• پرسش‌هایی که باید بپرسید:
  • آیا می‌توانم به راحتی با شریک زندگی‌ام احساسات، افکار و نگرانی‌هایم را در میان بگذارم؟
  • آیا در کنار او احساس نزدیکی عاطفی، راحتی و امنیت می‌کنم؟
  • آیا به صورت عمیق و صمیمی با هم صحبت می‌کنیم و از هم حمایت عاطفی می‌کنیم؟

اگر پاسخ‌های شما مثبت باشد، نشان‌دهنده وجود صمیمیت در رابطه است. این نشانه‌ای است که شما با شریک زندگی‌تان از نظر عاطفی نزدیک هستید و ارتباط احساسی عمیقی دارید.

2. بررسی میزان اشتیاق (Passion)

• پرسش‌هایی که باید بپرسید:
  • آیا همچنان به صورت جسمی و جنسی به شریک زندگی‌ام جذب می‌شوم؟
  • آیا در کنار او احساس هیجان، شور و اشتیاق دارم؟
  • آیا میل و تمایل به گذراندن زمان با او، همراه با احساساتی مانند هیجان و جذابیت فیزیکی دارم؟

اگر پاسخ‌هایتان نشان‌دهنده جذابیت جسمی و هیجان است، بیانگر حضور اشتیاق در رابطه است. اشتیاق معمولاً با شور و کشش عاشقانه همراه است و به جنبه‌های جسمانی و هیجانی عشق مربوط می‌شود.

3. بررسی تعهد (Commitment)

• پرسش‌هایی که باید بپرسید:
  • آیا من و شریک زندگی‌ام تصمیم به پایبندی و حفظ رابطه داریم؟
  • آیا ما هر دو به آینده رابطه و تلاش برای ماندگاری آن فکر می‌کنیم؟
  • آیا در شرایط دشوار و چالش‌های زندگی همچنان به ادامه رابطه متعهد هستیم؟

پاسخ‌های مثبت نشان‌دهنده وجود تعهد در رابطه است. تعهد به معنای اراده و تصمیم برای حفظ و ادامه رابطه در طولانی‌مدت است، حتی زمانی که مشکلات یا چالش‌هایی در راه وجود دارد.

4. ارزیابی ترکیب مؤلفه‌ها

پس از بررسی صمیمیت، اشتیاق و تعهد، می‌توانید ببینید که کدام یک از این مؤلفه‌ها در رابطه شما قوی‌تر و کدام ضعیف‌تر است. با ترکیب این سه مؤلفه، نوع عشق خود را در رابطه می‌توانید مشخص کنید:

• فقط صمیمیت: اگر رابطه بیشتر بر پایه صمیمیت است و اشتیاق یا تعهد کمتر دیده می‌شود، ممکن است رابطه شما نوعی دوستی عمیق باشد.
• فقط اشتیاق: اگر رابطه فقط شامل اشتیاق است و صمیمیت و تعهد وجود ندارد، این رابطه ممکن است بیشتر به شیفتگی شباهت داشته باشد.
• فقط تعهد: اگر فقط تعهد وجود دارد و اشتیاق و صمیمیت کم است، رابطه شما ممکن است یک عشق پوچ باشد.
• صمیمیت و اشتیاق: اگر هم صمیمیت و هم اشتیاق قوی هستند اما تعهدی وجود ندارد، این نوع عشق رمانتیک است.
• صمیمیت و تعهد: اگر صمیمیت و تعهد وجود دارد اما اشتیاق کمرنگ است، شما در حال تجربه عشق رفاقتی هستید.
• اشتیاق و تعهد: اگر اشتیاق و تعهد وجود دارد اما صمیمیت کم است، عشق شما بیشتر به عشق فانتزی شبیه است.
• هر سه مؤلفه: اگر صمیمیت، اشتیاق و تعهد همگی در رابطه شما قوی هستند، این نشان‌دهنده عشق کامل است.

5. گفت‌وگو با شریک زندگی

پس از ارزیابی مؤلفه‌ها و تعیین نوع عشق، بهتر است با شریک زندگی خود درباره نتایج بحث کنید. این مکالمه می‌تواند به هر دو نفر کمک کند تا انتظارات، نیازها و اهدافشان را بهتر درک کنند و در صورت لزوم برای بهبود مؤلفه‌های مختلف رابطه تلاش کنند.

6. کار روی نقاط ضعف رابطه

اگر یکی از مؤلفه‌ها (مثل صمیمیت، اشتیاق یا تعهد) در رابطه ضعیف‌تر است، می‌توانید با تلاش برای تقویت آن مؤلفه رابطه خود را بهبود بخشید. به عنوان مثال:

• برای افزایش صمیمیت، زمان بیشتری را به گفت‌وگو و اشتراک‌گذاری احساسات اختصاص دهید.
• برای تقویت اشتیاق، فعالیت‌هایی انجام دهید که شور و هیجان رابطه را زنده نگه می‌دارد.
• برای ایجاد تعهد، با هم درباره آینده رابطه و اهداف مشترک صحبت کنید و به ایجاد ثبات و اعتماد در رابطه بپردازید.

شناخت نوع عشق در رابطه نیازمند بررسی دقیق صمیمیت، اشتیاق و تعهد است. این فرایند نه تنها به شما کمک می‌کند تا نوع رابطه خود را بهتر بشناسید، بلکه به شما امکان می‌دهد تا برای تقویت و بهبود رابطه تلاش کنید و عشق کامل‌تری را در طول زمان تجربه کنید.

عشق کامل از دیدگاه نظریه مثلث عشق رابرت استرنبرگ، ایده‌آل‌ترین نوع عشق است که در آن هر سه مؤلفه صمیمیت، اشتیاق، و تعهد به‌طور کامل و متعادل وجود دارند. عشق کامل، رابطه‌ای است که علاوه بر نزدیکی عاطفی، جذابیت جسمانی و هیجان عاشقانه، دارای تعهد پایدار به یکدیگر نیز هست. اما سوالی که پیش می‌آید این است که آیا عشق کامل واقعاً دست‌یافتنی است؟

1. واقعیت دست‌یافتنی بودن عشق کامل

عشق کامل به عنوان یک ایده‌آل توصیف شده، اما به این معنا نیست که دستیابی به آن غیرممکن است. بسیاری از روابط عاشقانه موفق و پایدار، در طول زمان به نوعی از عشق کامل نزدیک می‌شوند. زوج‌هایی که هر سه مؤلفه عشق (صمیمیت، اشتیاق و تعهد) را در رابطه‌شان حفظ می‌کنند، می‌توانند تجربه‌ای از عشق کامل داشته باشند. با این حال، حفظ این تعادل نیاز به تلاش مداوم، فداکاری، و رشد شخصی دارد.

2. تغییرات و پویایی در عشق کامل

یکی از ویژگی‌های عشق کامل این است که پایدار نیست و ممکن است در طول زمان تغییر کند. برای مثال، ممکن است در یک دوره از زندگی، اشتیاق کاهش یابد یا صمیمیت به‌دلیل فشارهای زندگی کم‌رنگ‌تر شود. عشق کامل یک وضعیت پویـا است که نیاز به توجه مداوم به هر سه مؤلفه دارد. این بدان معناست که حتی اگر زوج‌ها به عشق کامل دست پیدا کنند، باید برای حفظ و تقویت آن در طول زمان تلاش کنند.

3. راه‌های دستیابی به عشق کامل

برای دستیابی به عشق کامل، زوج‌ها باید به تقویت هر سه مؤلفه توجه کنند:

• صمیمیت: از طریق اشتراک‌گذاری احساسات، گفت‌وگوهای عمیق، و همدلی با یکدیگر.
• اشتیاق: از طریق حفظ جذابیت جسمانی، انجام فعالیت‌های هیجان‌انگیز مشترک، و توجه به نیازهای جنسی یکدیگر.
• تعهد: از طریق پایبندی به یکدیگر در مواقع سخت، برنامه‌ریزی برای آینده و تلاش برای حفظ رابطه.

4. چالش‌ها و اهمیت پذیرش نقص‌ها

اگرچه عشق کامل دست‌یافتنی است، اما باید پذیرفت که هیچ رابطه‌ای کامل و بی‌نقص نیست. حتی در عشق کامل، ممکن است چالش‌ها و اختلافاتی وجود داشته باشد. مهم‌ترین مسئله این است که افراد در رابطه با هم در مسیر رشد و تکامل پیش بروند و درک کنند که عشق کامل چیزی است که به‌مرور زمان ایجاد و تقویت می‌شود.

نتیجه‌گیری:

عشق کامل دست‌یافتنی است، اما تنها در صورتی که دو طرف رابطه برای حفظ و تقویت صمیمیت، اشتیاق و تعهد تلاش کنند. عشق کامل یک مقصد نیست که یک‌بار به آن برسیم و همیشه باقی بماند؛ بلکه یک فرآیند پویـا است که به توجه و مراقبت دائمی نیاز دارد. زوج‌هایی که به‌طور آگاهانه بر روی تقویت رابطه خود کار می‌کنند، می‌توانند به تجربه‌ای نزدیک به عشق کامل دست یابند و در طول زندگی از آن لذت ببرند.