چگونه حسادت در رابطه عاطفی را کنترل کنیم؟ راهکارهای عملی برای غلبه بر حسادت

دلایل ریشه‌ای حسادت چیست؟ نگاهی عمیق به روان شما

حسادت در زوجین به ندرت فقط به خاطر یک رفتار خاص از طرف شریک عاطفی به وجود می‌آید. این هیجان اغلب مانند نوک یک کوه یخ است که بخش بزرگ‌تر آن، یعنی دلایل روان‌شناختی عمیق‌تر، در زیر سطح پنهان شده است. تجربه ما در حوزه روان‌درمانی نشان می‌دهد که ریشه‌های اصلی حسادت ناسالم معمولاً به یکی از موارد زیر بازمی‌گردد:

۱. اعتماد به نفس پایین و خودارزشمندی شکننده

شاید بتوان گفت این مورد، اصلی‌ترین ریشه‌ی حسادت و اعتماد به نفس است. وقتی فردی در اعماق وجودش احساس کند که «به اندازه کافی خوب نیست»، «دوست‌داشتنی نیست» یا «ارزشمند نیست»، دائماً در ترس زندگی می‌کند که شریک عاطفی‌اش دیر یا زود فردی «بهتر» از او پیدا خواهد کرد. این فرد هر شخص دیگری را یک رقیب بالقوه می‌بیند، زیرا باور درونی‌اش این است که در مقایسه با دیگران، کمبودهای زیادی دارد. حسادت در اینجا فریاد می‌زند: «من کافی نیستم و هر لحظه ممکن است جایگزین شوم.»

۲. تجربیات گذشته و زخم‌های دلبستگی

ذهن ما برای محافظت از ما، تجربیات تلخ گذشته را به خاطر می‌سپارد. اگر در روابط قبلی خود (عاطفی یا حتی خانوادگی در دوران کودکی) طرد شدن، خیانت یا بی‌توجهی را تجربه کرده باشید، ممکن است یک الگوی دلبستگی ناایمن در شما شکل گرفته باشد. این زخم‌های قدیمی باعث می‌شوند که شما در حالت آماده‌باش دائمی برای تکرار آن درد باشید. مغز شما به دنبال نشانه‌های خطر می‌گردد و یک نگاه ساده، یک پیامک دیرهنگام یا یک گفتگوی دوستانه از طرف شریک عاطفی‌تان را به عنوان نشانه‌ای قطعی از خیانت قریب‌الوقوع تعبیر می‌کند.

۳. الگوهای فکری تحریف‌شده (خطاهای شناختی)

افراد حسود اغلب در دام خطاهای شناختی می‌افتند. این‌ها الگوهای فکری اغراق‌شده و غیرمنطقی هستند که احساسات منفی را تشدید می‌کنند. برخی از این خطاها عبارتند از:

• ذهن‌خوانی: «می‌دانم که او در ذهنش به کس دیگری فکر می‌کند.»
• فاجعه‌سازی: «اگر جواب تلفنم را نمی‌دهد، حتماً اتفاق وحشتناکی افتاده و او با کس دیگری است.»
• تفکر همه یا هیچ: «اگر یک بار به من دروغ کوچکی گفته باشد، پس دیگر هرگز نمی‌توانم به او اعتماد کنم.»
• تعمیم افراطی: «شریک عاطفی قبلی‌ام به من خیانت کرد، پس این یکی هم قطعاً همین کار را خواهد کرد.»

۴. ترس عمیق از رها شدن و تنهایی

در هسته‌ی بسیاری از حسادت‌های شدید، یک ترس فلج‌کننده از تنهایی و رها شدن وجود دارد. فرد آنچنان به حضور شریک عاطفی خود وابسته است که تصور زندگی بدون او برایش غیرقابل تحمل است. این ترس باعث می‌شود که به جای لذت بردن از رابطه، تمام انرژی خود را صرف کنترل کردن شرایط برای جلوگیری از وقوع این ترس بزرگ کند. در واقع، حسادت به یک مکانیسم دفاعی برای مقابله با اضطراب ناشی از احتمال تنهایی تبدیل می‌شود.